« كاف » در « كدأب » رفع است ؛ زيرا خبر مبتداست ؛ چنان كه محلّ « خلفك » در « زيد خلفك » رفع به سبب خبريّت براى مبتداست . و نصب ( لفظ خلفك ) بنا بر ظرفيّت براى استقرار ( مستقرّ يا استقّر ) است ، و شايسته نيست كاف در « كدأب » در محلّ نصب به فعل « كفروا » باشد ؛ زيرا كفروا ( با تعلّق ( كدأب ) به آن از نظر معنى ) شايسته نيست در تأويل « إنّ الّذين كفروا ككفر آل فرعون ( : بدرستى كه آنها كه همانند ال فرعون كفر ورزيدند . . . . . . ) » باشد ؛ زيرا كاف خارج از معناى صله است ؛ پس عامل در صله ، در آن عمل نمىكند . و معناى « ال فرعون » پيروان او در اجابت دعوت به ربوبيّت خود است ، پس ايشان ال اويند ؛ زيرا به سبب پيوند نسب ، مرجع كار ايشان است ؛ و هر كه كار قومى ، در حق يا باطلى به سبب نسب به وى بازگردد ، آن قوم ال اويند . و فرق ميان آل و اصحاب اين است كه ارتباط ال ( يا منسوب اليه ) به‌وسيله پيوند نسبى مؤكّدتر و نزديكتر است ، و امّا « اصحاب » از ريشه « صحبة ( : همراهى ) » است ؛ مانند : اصحاب سفر ( : ياران مسافرت ) و اصحاب طلب علم ( : همراهان در تحصيل دانش ) و جز آن . و بتحقيق كلمه اصحاب ، در مقام وحدت در مسلك ، بسيار به كار رفته است ؛ مانند : اصحاب مالك ، و جز او ، و ليكن به موافقان آن مذهب ، « آل مالك » گفته نمىشود ، و همانا از آن جهت به پيروان فرعون ، ال فرعون گفته شد ، كه در پيروى از عادات ، به او بازمىگردند . و آيه متضمّن تشبيه حال مشركان است به حال آل فرعون ؛ تشبيه حال مشركان - در كوشش آنها بر كفر خود و هميارى ضدّ پيامبر ( ص ) و تكذيب آيات خداى - عزّ و جلّ - به حال آل فرعون در هميارى ضدّ موسى ( ع ) و تكذيب آياتى كه وى آورد . و نظير عبارت اين تشبيه ، شعر امرؤ القيس « 5 » است و وصف ديارش و شرح

--> ( 5 ) - او امرؤ القيس پسر حجر پسر عمرو الكندىّ ، شاعر بزرگ جاهلى است ( الشعر و الشعراء ، ج 1 ، ص 50 ، ملاحظه شود )